W dniach 22–26 października 2025 roku Wilno stało się stolicą europejskiego ruchu na rzecz równości. Doroczna konferencja ILGA-Europe zgromadziła ponad 420 uczestniczek i uczestników z 55 krajów, reprezentujących setki organizacji i inicjatyw. Gospodarzami lokalnymi byli Lithuanian Gay League (LGL) oraz Tolerant Youth Association.
Tegoroczne hasło „Face Forward” nie było przypadkowe. Organizatorzy podkreślali, że ruch mierzy się dziś z wyzwaniami innymi niż kiedykolwiek: demokracja słabnie nawet tam, gdzie wydawała się stabilna, źródła finansowania kurczą się, a siły antyrównościowe stają się coraz bardziej agresywne. W tym kontekście konferencja stała się przestrzenią do refleksji, wymiany strategii i podejmowania odważnych decyzji na przyszłość.
Polityczna jasność w niepewnych czasach
Panel otwierający, „Political Clarity in Uncertain Times”, moderowany przez Micah’e Grzywnowicz (IPPF-EN), zgromadził działaczy i działaczki z całej Europy. Rozmowa koncentrowała się na tym, jak ruch może zachować jedność, podejście intersekcjonalne i nadzieję w obliczu narastającego autorytaryzmu.
Paneliści zwracali uwagę, że dzisiejszy antyrównościowy zwrot jest reakcją na sukcesy społeczeństwa obywatelskiego — na prawa i widoczność, które udało się wywalczyć. Podkreślano, że przywódcy autorytarni zaczynają od ataków lokalnych, wymierzonych w osoby LGBTI, osoby czarne czy prawa reprodukcyjne, by następnie budować globalną agendę odbierania praw. Padały też mocne słowa o roli technologii i solidarności ponad podziałami jako narzędzi oporu, a także o konieczności budowania szerokich koalicji.
Lekcje z Polski na forum europejskim
Wśród głosów płynących z Polski nie zabrakło przedstawicieli Fundacji Równość.org.pl, którzy prezentowali nasze doświadczenia podczas sesji „Democracy at Stake: The Role of LGBTI Activism”. W swoich wystąpieniach zwrócił uwagę na dwa wątki szczególnie istotne dla polskiego kontekstu jakim troska o demokrację jako wartość. Podkreślaliśmy, że kluczowa jest współpraca z innymi grupami społeczeństwa obywatelskiego. Przywołaliśmy poruszający moment z okresu, gdy w Polsce atakowano niezależność sądownictwa: jedna z sędzin podeszła do nas, by podziękować za obecność osób LGBTQIA, dodając zarazem, że jest świadoma, iż to właśnie ta społeczność jako pierwsza odczuje skutki demontażu praworządności.
Druga sesja, którą współprowadziliśmy dotyczyła cyberprzemocy wobec osób LGBT związanej z algorytmami mediów społecznościowych. Na podstawie naszej pracy z ostatnich lat z innymi grupami mniejszościowymiśmy zwracaliśmy uwagę, że wiele krajów Unii Europejskiej wciąż nie wdrożyło Aktu o usługach cyfrowych (Digital Services Act), czyli regulacji, która dałaby społeczności osób LGBTQIA realną szansę na walkę z nienawiścią rozprzestrzeniającą się w mediach społecznościowych. Jednocześnie, jak wskazywał, na platformach takich jak X to właśnie algorytmy zwiększają zasięgi treści nienawistnych.
Twarzą naprzód
Konferencja w Wilnie zakończyła się przekonaniem, które powracało w kolejnych panelach: solidarność ponad granicami jest realną siłą ruchu. Mimo trudnego politycznego krajobrazu uczestniczki i uczestnicy wracali do domów z poczuciem wspólnoty i energią do dalszego działania. Jak podsumowała jedna z osób biorących udział w dyskusji: “jeśli jest źle, tym bardziej warto się organizować”.
Udział Fundacji Równość.org.pl był możliwy dzięki dotacji instytucjonalnej finansowanej przez Komisję Europejską w ramach Programu Równych Praw realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.